Российское информационное агентство
поиск по статьям и новостям

Литературни оагIув

11.10.2017, 5:46      Новости Магаса

Кешоков Алим

ДоттагIий совгIат

«Аз цхьа совгIат хьона денад,

ДарегIа совгIат из дац -

БIухо — гIаьбарто ва венар…»

(М.Ю. Лермонтов)

Топ е шалта сайца доацаш,

Сецца наькъа аравоал,

ГIагI а дац са дегIа дувхаш,

Маьрша илли ловзадоал.

Болар деш со вода чехка,

Сона кIалха – лоаман бухь.

Цхьаь вац со укх пана мехка,

Ираз кхаьча леп са юхь.

Бийса я са, боадо йоацаш,

БIарго зувча кхерам бац.

Сай ды кхий чу бехкац вужаш,

Из чубехка бахьан дац.

Лоам чу кхоач со, никъ беш денна,

ГIадвахав со, дув буъ аз,

Нана йолча волаш санна,

Е хьаьстача санна дас.

Лоаман бухье морхаш отташ,

Шовда зурма санна дек,

Лоаман йоI лел южаш, гIотташ,

Ший иразах йоацаш шек.

Юрта цхьаккха вац чуудаш,

Кийчде сона тоха герз,

Бах уж тахан гоамал йоацаш,

Уйла машаргахьа ерз.

Цкъаза шира зама ювцаш,

Хоз деттача товрий зов.

ГIозал саготонца хувцаш,

Укхаза а лаьттад дов.

Аз хIанз хеттац, чурташ хинна,

Хьан кертага латт уж тIой,

ДаьгIастане, лоалах тинна,

Баха хайшаб гIаьбартой.

Айде кадаш, йоацаш гIожал,

Дездеш доттагIала цIай!

Дог дIаденна къамий вошал,

Са мо дезаш хургда вай.

Таржам даьр С. Арчаков

-------------------------------------------------

Тирк

Тирк доагIа, лоамашта юкъе гIолла хьувзаш,

Ший чехка талгIеш бердех етташ,

Цкъаза цхьа ашараш лекхаш,

Цкъаза ломо мо цIогIа детташ.

Цкъаза дода гон тIа хехка ды хиле,

Сийна кес михца ловзаеш.

Шортта хьежаш латт цунга сигале,

Ший сийрда седкъий лепадеш.

Цкъаза, цхьа них санна сувсаш,

Из дода, кIай чопаш беш,

Цкъаза, меца борз хиле, увгIаш,

Дода, каетташ, лаьтта удадеш.

Наггахьа кIаьдлий, шорто шершаш,

Из дода, бердаш лувчадеш.

ТалгIен тIехьа талгIи етташ,

Уж лоамаш декадеш.

Цун майрача цIогIанга ладувгIаш,

Улл сатийна со ваь са юрт.

Лаьттан тIа боамбе кулг хьекхаш

Бода сийрдабаьнна бутт.

Джамалдин Яндиев

-------------------------------------------------

СА КЪАМ

Къахетам дlабаьннаб,

Эздел ахчах хийцад.

Къаман юкъера гlулакх, безам

Ворхlий даьна дитад.

Къиноех дизза дола доллар

Вайнаьха уйлаш толхаяй.

Йицъеннай вайна ааргало, валар,

Къаман дикал йиц а яй.

Гlулакхе этта хийла адам

Бlаргашта гушшехь талхаш латт.

Къонах яхача деша маlан

Вай маlача наха дицдеш латт.

Мискача наьха хьакъ дуараш

Ди мел дола бебаш латт.

Хьарам рузкъах коттбайнараша

Шоай къемата ди дохкаш латт.

Массанена ховшдар дувца мича дезар,

Бlаргашта гушдар харц-м дац,

Хьарам рузкъах кхебаь дезал

Иман долаш хила йиш яц.

Бокъо лорае овттабаьча наха

Бокъон овла хоадабеш латт.

Шоай сий дохкаш боацача маьха,

Кхааш ийдер, чlоагlлуш латт.

Хийла саг, шийна пайда хьабаьлчахь,

Харцонна тlехьа отташ ва.

Сагота вац ший Даьлах ваьлча,

Тlехьален къинош lоадеш ва.

Латта вай мехка маьждигаш

Дукха хоза лакхалуш,

Цхьаболча наьха Даьлах тешам

Ди мел дола лохалуш.

Ва, са зlамига, эздий къам!

Дала дездаь кхелла къам!

Беннаб вайна хоза мотт,

Дунен юкъера хоза мохк!

Адамашта юкъера гlулакх, безам

Иман, беркат, тlехьален дезал.

Пайдан дий вай дикагlа даьхача,

Дикагla дийхача, гlишлош яр?!

Вай дай гlулакхаш юкъера даьхача,

Пайдан дий-те вай леладер?!

Мoгийтаргдий Цу Везача Дала

Вай харцоношта тlехьадалар?!

Ва, са зlамига къам! Хьасомдала!

Кхерам ба вайна Даьлах далар.

Чемурзиева Мовлатхан

-------------------------------------------------------

Тха ЭЛЧА МУХЬАММАД

(Даьлера с.м. хилда цун)

АллахIа везваь хьо воссаваьв лаьтта,

Адамашта довзийта бусулба ди.

Цхьаккха саг виссавац доккхача дунен тIа

Ца йовзаш, ца хозаш хьа еза цIи.

Хьо лаьтта воссаваьв, сийдо Элча,

Белгалваь иманаца, Iанарца хьай.

Хьа уммат дохаде моастагIий белча,

Каг цалуш, тIехьаэйттаб хьона Даьла лай.

Хьа амарца АллахIа — низ болча Далла,

Адамаш дог тийша, Iибадат дир.

Сакхетам лакхбенна, дегаш сомадаьнна,

Хьо бакъваь, тIехьаэйтта, АллахI цаI вир.

Хьа карах доссадаьд сийдола Къуръан,

Вахара — валара Дала оттадаь теш.

ЦIенача хьехамца кхайкадаь иман,

Бусулба ди лоархIам хьадовзийташ.

ГIа санна лоаца дола адамий вахар,

ХIаранех дуссаргдолга цо кхетадир.

Къиноех лорадала адамаш тIахьийхар,

Къемата хургдола ди кхайкадир.

АллахIа везваьвола, сийдола Элча,

Хьайна Дала тIадиллар Iа кхоачашдир.

Бусулба дегашка Iа сегар, Элча,

Дуненахь довргдоаца, дин сийрда лир.

Эсет Базоркина

-------------------------------------------------

Хетаю гIалгIай кхалнаха

ЗIамига-йоккха, аьнна, доацаш,

ГIалгIай кхалсаг эзди я.

Дика я из, дувцалг йоацаш,

Вай къаман из боча я.

ЗIамига йиIиг – хоза малейк,

Кхийнар – бIаьстен зизилг да,

Сув я-кх хIара гIалгIай кхалсаг,

Ший цIен йизза нана я.

Малх мо лепаш да цун сибат,

ДегI-кеп хурмай хи мо да.

Болар да цун дижа-тайжа,

Цун йистхилар кIаьда да.

ТIах, аьнна, волча виззача кIантан

Дукхаеза тоам бола йоI.

Цунца вахар дилла лерхIачун

Хьамсара йола ханнара йоI.

Кхийна яьнчун дага мел латтар

Кхоачаш долда цун Дала,

Цох кхоачам беш, дIанийсъеннар,

ГIоза цига йоаллийла.

Хоза да цох хинна нускал,

Маьр-цIай еза нус из я.

Дезалашта нана я из,

Ший фусамах яшаш я.

ЦIен-даь йизза фусам-нана,

Цун сий лакха цо лоаттаду

Дезалашца шиш бола нана,

Оамалах цо уж кхебу.

Даь-нана, наьна-нана, дезалий нана,

Даь-йиша, наьна-йиша, веший-йоI,

Къахетаме болча даь, наьна

Дукхаеза йизза йоI.

Хьамсара йола, дукха еза

ВиIий, йиIий, йиший йоI,

Оалалга доацаш, я из хоза,

Ший къаманна эша йоI

Даь-веший йоI, наьна-веший йоI,

Веший йиша, йиший йиша,

ГIалгIай къаман сийдола йоI,

Ший даь-цIен дика йоI-йиша.

Оамалах я гIалгIай кхалсаг,

ГIалат доа хIама цу дергдац.

Хала да, аьнна, де декхар дар

Ца деш из юхасоцаргьяц.

Уллув латт из боккхагIашта,

Ший къаман сий лорадеш.

Шийна доагIа дакъа хьалаьца,

Ков-карт, цIа, кхуврч лорабеш.

Тахан дунен чура говзалаш

Караерзъяь, из болх беш я,

Лораш, доктор, инжинераш –

Цунах хинна шортта ба

Из ма ярра ювца велча,

Къоалам, каьхат тоъаргдац.

Цун дикал вай ювца делча,

Поэт дIаяздаь варгвац.

Са йижарий, новкъа ма хилалаш,

Укх тIа гIалат са хуле,

Могар даьд аз, бIа ца къожабеш,

Хьахьокха гIерташ шун сийле.

НачIал мел цун доккха да, аьнна,

Шун дикал йийца варгвац,

Поэт мел чIоагIа говза ва, аьнна,

Сом сел воккха поэт вац.

Укх дунен тIара тIехйола цIараш

Шух яха мегаргйолаш я.

Ялсмалара ФуралIалаш,

Шек воацаш, аз шух аргда.

Боча, хьамсара са йижарий,

Шун во сона ма гулда,

Ираз долаш, укх дунен тIа

Маьрша цхьана вай хилда!

Ма елха са йиша

Хетаю Буро тIа Пригородни районе

вежарий байнача йижарашта

Йижарий, хов сона, шуга кхаьча бала,

Биста боарам боацаш, боккха, хала ба.

Ма хила селла чIоагIа Iаьрж делла,

Цу балийна са тоххал шуга денал да.

Хов сона, шун кер чу шийла ша биллалга,

Шун бIаргашка йижалга из Iаьржа морх.

Цу шано дог гIелдеш, сийрдача бIаргашка

Боад духьал етташ, шо вIашкаух.

Кхаьчача гIайгIано лотабаьча керо

ТIаккха из шийла ша бошабу.

Цох хинна из хий, догIа а хиле,

Шун гIийлача бIаргех Iодолалу.

ТIем тIа воI вийнача наьнагара гIайгIа,

Сигленел, лаьттанел йоккхагIа хургья.

Иштта воша вийнача йиший а гIайгIа

Кхы кIезигагIа йоацалга сеца бакъда.

Из шовзткъе диълагIа шу дага ма доагIий шоана,

Дага ца далла зIамигачоа дувцаш хезад.

Наькъа тIа байна дай, ноаной, вежарий лайх бехкаш,

Цига а, ца дохаш, оаша садийттад.

Шун бIаргий хих хинна доккхий тоатолгаш,

Дунен тIа мел долча хих дIакхийттад.

Оаш беш бола узам, феца дIабаха,

Дерригача халкъе лерге кхаьчаб.

Хий эшаш, фо эшаш мел волча сага

Цу дешах чIоагIа бохам хиннаб.

Шугарча Iазапах да?къа кхачарах,

Дерригача халкъа бала хиннаб.

Ма делха, ма делха селла гIийла, миска,

Уж вай байнараш гIоазоте ба.

Цхьабакъда, харцлуврашта хургда шоана таIазар,

Бехкага хьежжа, уж оачаргба.

Абас Матиев

-------------------------------------------------------

Са нана

Са са да хьо, са Нана,

Укх дунен мах хьа ба,

Са боча дог да, хьо Нана,

ХIара саг хьо езаш ва!

КIаьга малх мо лепаш я хьо,

Даим тхона езаш я,

Массаза Даьлага кхайкхаш я хьо,

Маьрша вахар дехаш я.

Мехка, къаман езаш я хьо,

ХIара сага хьесташ я,

Пехка фо мо, эшаш я хьо,

Дезалах садоалаш я!

Чаккхе йоацаш ба хьа мах,

Хьо ба сийрда дошув малх,

Во ма гойла хьона тха,

Ираз, аьттув хилба хьа!

Вахар дIаьха хилда хьа,

Хало, сагото ца ловш,

Эзар шера яха хьо,

ГIайгIа, бала фуд ца ховш!

Са са да хьо, са Нана,

Укх дунен мах хьа ба,

Са боча дог дог да хьо, Нана,

ХIара саг хьо езаш ва!

****

Дорхбеннаб йиIий безам.

Дог са сихха детталу.

Кхийттар лазар чIоагIа, сиха.

Хийлавар цо къарву.

Ялар дега уйла гаьна.

Юхахьажа из ца товш,

Шийна хетар цун из хьаьна,

Цо шийга аьннар массаза ловш.

Шийца ва, аьнна, яр из хеташ.

Са Iехаду безамо.

Ткъамаш да цун лакха гIерташ.

Уйлаш юхаозаю.

Ше ца езалга хайна, лаьтта,

Юхаяла из а хьож.

Лерга хезар цунна хIаьта

Ше цо чIоагIдаь денна дош.

Диана Евлоева

-------------------------------------------------

ЕНА КХАЬЧАР ГУЙРА

Ена кхаьчар дошо гуйра,

Из я массадолча коа.

Шийга саттесачарна дера

Iалам IажагIденна доа.

Сомаш, хаьсаш – дуарг мел дар,

Кхаьча, гуйренца дIаэттар,

Ахканна царца къахьийгачар

Гуйренца шортта чуийцар.

Я из гуйра кIаьда, хоза,

Дошо беса, камаьрша я.

Бакъда, латтац къаьга массаза,

Iано тетте эккхаеш я.

Оалхазараш, ашараш лекхаш,

ТIеххьара Iадика ювцаш да.

БIаьстий яьлча, дукха цаговш,

Юха мехка доагIаргда.

Хьарпхой Илез

-------------------------------------------------

Безамга

Безам, хала да хьох вала,

Лотабелча керахь ала –

Долла дуне готт а деш,

Вахара цох къахьал еш.

Безам, бу Iа боккха бала,

Моттиг йоацаш ваха, вала –

Дег чу инза летадеш,

Хийла бIарг а лешабеш.

ХIана ба хьо селла къиза?

Мегацарий хила мерза –

Сага вахар гIоза деш,

Дегашта салоIам беш?

Са хьамсара ГIалгIайче

Са хьамсара ГIалгIайче,

Да хьа гIоза хIара ди.

Мелла гаьна хиларах,

Хьоца са увш со ма вах.

Воккхий ву хиларах се

Аьттув болаш хьоца Iе,

Хьа хозленех доккхал деш,

ГIоза кхоане Iалаш еш.

Са дог хьеста Наьначе –

Безам тела ГIалгIайче,

Хилба аьттув массане

Хьона денна Iунал де.

Хилба аьттув воккхий ве,

Хиларах хьа къонгех се,

Даимма сакъердалуш,

Хьона дега безам луш.

Са хьамсара ГIалгIайче,

Яхийла хьо иразе.

Хилда хIара доагIа ди

Машаренца йолаш Iи.

Коазой Аслан

-------------------------------------------------

БОАМБИ

Вода воти чкъаьрий лувца,

Шортта лувзаш лаьтта ког.

ТIеххьа теба цици — Боамби

Герга гудар, дIаьха цIог!

Чкъаьра тIехьа чкъаьра!

Юза ведар – цици хьега.

БIаргаяйна цици мIара,

Ведарашка чкъаьрий эга.

Чкъаьрилг чкъаьрах хьерчаш,

Ведара саьнашка шортта тув.

Вотех лечкъаш, лаьтта керчаш,

Меца Боамби царга кхув.

Ведар яьсса! Чкъаьрий лаьтта!

Форд мо, царех биза бай.

Воте, ведар, юхе лаьтта,

Йоацалга зийча аьлар, «эй!»

Воте тIаккха шаккъе маьчи

Боамбе лергашта тIахец!

Тийшаболх ший гучабаьлча,

Боамбе чкъаьран цIог дIахец..

Леладечох дехкедаьнна,

Боамби юртара гаьнадоал.

Цици хьовзар юртах даьнна

Да вотена дицдеш къоал!

Къоала тIера хинна Боамби

Юрта шоашта бIаргагой —

ЧIоагIа деха воте – «Хоам бе!

Са боча, дика юртахой!»

Наурузова Макка

-------------------------------------------------

Ека, са уйлаш

Ека, са уйлаш, пандар санна,

Массане дегашка кхувдаш.

Сигалъяьнна малх а хинна,

Къега, адама ираз тувсаш.

Мерза дургал хилле увтта,

Фусам кхолла гIертарашта.

Мискачоа беркат ле шортта,

Духьал увтта лазарашта.

Ди къагийта, бийса лепийта,

Са халкъ дикага кхачийта.

Маьрша хилийта ер дуне,

Ма хилийта цхьаккха уне.

Уйлаш, низ балара шун,

Адамий дегара бала байбе,

Лаьтта машар тела тхона,

Халкъашта юкъе барт чIоагIбе.

Хьегарца ювзаенна уйлаш,

Фаьлга чу мара хилац дезар.

ХIаьта а ловр сона, уйлаш,

Наха оаша гIозле телар.

Исрапил Татриев

Источник: serdalo.ru
 Читайте также:
Мнение редакции интернет сайта yodda.ru никогда не совпадает с мнением, высказаным в новостях.

Пользовательское соглашение   |   Контактная информация   |   Города   |   Отели
Copyright © 2014-2016 yodda.ru - региональное информационное агенство
Яндекс цитирования